×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

اخبار ویژه

امروز : شنبه, ۱۵ بهمن , ۱۴۰۱

زمان مطالعه: ۴ دقیقه

آیا خداوند یکی است؟!به گزارش عترتنا؛آیت‌الله محسن فقیهی، استاد درس خارج حوزه علمیه، اول آذرماه در ادامه سلسله جلسات تفسیر سوره بقره به آیات ۱۵۹ تا ۱۶۳ اشاره کرد و گفت: در آیه ۱۵۹بیان فرموده بود کسانی که آنچه را خداوند از دلایل و بینات نازل کرده است کتمان می‌کنند (مقصود از بینات  عقاید مسلمه اسلام مانند وجود خداوند و توحید، نبوت و معارف و آموزه‌های دین است)، خداوند و لاعنون بر آنها لعنت خواهند فرستاد مگر کسانی که بعدا توبه و گناه خود را جبران کرده و آن را برای مردم بیان می‌کنند.

وی افزود: آیه بعد یعنی ۱۶۰«إِلَّا الَّذِینَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَیَّنُوا فَأُولَئِکَ أَتُوبُ عَلَیْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِیمُ» هم این بود که اما کسانی که توبه نکرده و موفق به آن نشدند بر آنها لعنت خدا، ملائکه، مردم خواهد بود و آنها در جهنم خلود دارند و عذاب بر آنها وارد می‌شود و هیچ یار و یاوری ندارند. در ادامه یعنی آیه ۱۶۳ هم فرمود: «وَإِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ»؛ تناسب این آیه با آیات قبل در این است که آنها وجود حضرت حق را کتمان کردند ولی خداوند فرموده است که خدای شما خدای یگانه است و او رحمان و رحیم است.

چرا خداوند یکی است و واحد؟!

استاد درس خارج حوزه قم بین کرد: نکته‌ای که در اینجا مطرح است این است که خداوند چون اله است واحد است و همه عالم مخلوق او هستند و او قادر و مقتدر است. بنابراین الوهیت، علت است و واحدبودن معلول آن است. ما دو چیز از «لا اله الا الله» متوجه می‌شویم؛ اول اینکه خدایی هست و دوم این‌که خدا یکی است. البته این تعبیر یک قضیه با دو مفهوم است.

وی اضافه کرد: در براهینی که برای اثبات توحید ذکر شده دیده‌ایم فرموده است:؛ یکی از براهین توحید همین الوهیت است یعنی خداوند اله و مقتدر و خالق است و معبودی جز او نیست و این دلیلی بر توحید است؛ یعنی ممکن است اله دیگری فرض شود ولی او بالاترین قدرت و علم و حکمت را ندارد.

وی تصریح کرد: بت‌ها هم ممکن است معبود عده‌ای تلقی شوند ولی اویی که خالق و قهار و واجد بالاترین قدرت است باید واحد باشد و نمی‌تواند واحد نباشد زیرا شما وقتی موجودات و گیاهان و حیوانات و عالم و انسان‌ها را بررسی کنید خواهید دید هیچ چیزی بالاتر از وجود ذات مقدس الهی نیست.

برهانی بر وحدانیت خداوند

استاد حوزه علمیه گفت: ما اگر نباتات را بنگریم از جمادات بالاتر نیستند و اگر حیوانات را ببینیم از آنها بالاتر خواهند بود و هرقدر بالاتر برویم به جایی می‌رسیم که وجودی از همه بالاتر است و بعد از او وجودی نیست و آن وجود، خداوند است یعنی به لحاظ منطقی و فلسفی نمی‌تواند از یکی بیشتر باشد زیرا اگر بگوییم یکی از خدا بالاتر است دیگر واحد نخواهد بود.

آیت‌الله فقیهی تصریح کرد: آیه شریفه در بیان توحید و اثبات ذات خداوند است و جمله هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ هم معلول اله واحد است یعنی وقتی اله، واحد شد او رحمان و رحیم هم هست، بنابراین جملات انتهایی آیه به معنای علت و معلول در نظر گرفته‌ شده است.

منظور از اله و مراد از آن

وی با اشاره به معنای کلمه «اله» اضافه کرد: آیا به معنای واجب الوجود و خالق کل شیء است؟ به نظر بنده اله به معنای معبود است و اینکه معبودی غیر خدا نیست، این با استناد به سایر آیات قرآن قابل اثبات است. در یکی از آیات فرمود: قَالُوا یَا مُوسَى اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا کَمَا لَهُمْ آلِهَهٌ قَالَ إِنَّکُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ؛ قوم موسی به او گفتند معبودی برای ما قرار بده همانطور که دیگران خدایی دارند.

وی ادامه داد: البته این نوع درخواستها به معنای آن نیست که بت‌پرستان هم نمی‌گویند بتها خالق ما هستند بلکه بیشتر آنها می‌گویند اینها اله و معبود ما هستند یعنی اینکه مخلوق خدا هستند قبول دارند و اینقدر بی عقل هم نیستند که خود را مخلوق بت و سنگ و چوب بدانند.

استاد درس خارج حوزه علمیه با اشاره به آیه «أَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنْتَ تَکُونُ عَلَیْهِ وَکِیلًا» گفت: این آیه هم مؤید این است که مراد از اله، معبود است. در نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین(ع) در خطبه ۱۸۵ فرمودند: اله لا بعدد …؛ یعنی خدا واحد عددی نیست.

وی ادامه داد: حال آیا خدای واحد، یک عدد است یا عددساز؟ عددساز یعنی اینکه همه اعدادی که داریم از یک شروع می‌شود، ولی عدد یک، عدد نیست بلکه عددساز است برخلاف صفر؛ خداوند هم واحد است ولی وحدت او این نیست که او یکی است تا عدد یک را برای خدا قرار دهیم.

فیض خداوند واحد و مطلق

استاد درس خارج فقه و تفسیر حوزه علمیه افزود: خداوند فیضی دارد و فیض او شامل همه موجودات و خلایق است و فیض عام مطلق خدا، واحد است و این فیض، دوتا نیست و هر کسی در عالم هست مصداق فیض الهی است. این فیاض مطلق که فیض او شامل همه عالم است عدد نیست و اعداد و کلمه واحد هم مشمول فیض او هستند، بنابراین عدد یک محدود کردن خداست و  این در شان خدا نیست.

آیت‌الله فقیهی بیان کرد: پس خداوند واحدی است که محدودیت ندارد و همه این عالم وجود به فیض او خلق شده و مشمول رحمت الهی هستند پس اینکه امام علی(ع) فرمودند واحد لا بعدد منظور این نیست که خدا یکی هست و ۲ و ۵ و صدتا نیست بلکه همه اعداد هم در ذیل فیض او هستند.

وحدت عددی در شان خداوند نیست

استاد درس خارج حوزه علمیه با تاکید بر اینکه وحدت عددی، محدودیت است و در شان خدا نیست، اضافه کرد: وحدت الهی از سنخ وحدت وجود است که توضیح دادیم واحد بودن فیض خداوند است و هیچ موجودی در عالم نه می‌تواند و نه از ذیل شمول فیض و لطف او بیرون است.

قهار نشانه دیگری از واحد بودن خدا

آیت‌الله فقیهی تصریح کرد: آیه دیگر در اثبات وحدانیت خدا و اله واحد بودن او «یَا صَاحِبَیِ السِّجْنِ أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَیْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ» است؛ ارباب متفرقون همان خدایانی است که مردم در گذشته فرض می‌کردند ولی خدا تعبیر واحد القهار را به کار برده است؛ یعنی چرا خدا، واحد است چون قهار است؛ دقیقا مانند اینکه گفته می‌شود اکرم العالم لانه عالم؛ یعنی وقتی گفته شد عالم را تکریم کن کرامت در ذات این تعبیر وجود دارد و پرسیدن از چرایی آن بی معناست.

آیت‌الله فقیهی بیان کرد: در آیه محل بحث هم قهاریت، وصف برای واحد است یعنی چون خدا قهار است لزوما واحد هم هست زیرا خدا تنها قدرتمندترین وجود در عالم است و اگر دو وجود قهار داشتیم دیگر واحدبودن خدا و قهاریت او معنا نداشت و اگر واحد نباشد قهاریت او هم قابل اثبات نیست.

*ایکنا

پایان پیام/.

شبکه های اجتماعی عترتنا: کانال تلگرام  / کانال ایتا  / کانال سروش  / پیچ اینستاگرام

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.