زمان مطالعه: 2 دقیقه

آیت الله علیرضا تقوایی، استاد حوزه علمیه، در درس اخلاقی که روز چهارشنبه در مدرسه علمیه امیرالمؤمنین(ع) برگزار شد، به تبیین مراتب صبر در معارف اسلامی پرداخت و با اشاره به نقش تربیتی سختی‌ها، صبر را از مهم‌ترین ابزارهای سلوک معنوی انسان دانست.

مراتب و مقامات صبر

وی با تأکید بر اینکه صبر دارای مراتب و تقسیم‌بندی‌های عمیق اخلاقی و عرفانی است، اظهار داشت: بسیاری از مقامات صبر اکتسابی‌ است و انسان می‌تواند با تلاش و معرفت به آن‌ها دست یابد. خداوند متعال ربّ مستقیم عالم است و با علم، قدرت و احاطه بی‌پایان خود، همه انسان‌ها را تربیت می‌کند؛ حتی پلک زدن انسان نیز در محاسبه الهی قرار دارد.

تقوایی با اشاره به سیره انبیای الهی، از صبر حضرت ایوب(ع) و توکل حضرت ابراهیم(ع) به عنوان نمونه‌های بارز صبر الهی یاد کرد و گفت: صبر حقیقی، شکایت نکردن از خدا در برابر خلق است، هرچند مناجات و درد دل با خداوند نه‌تنها مجاز بلکه مستحب است.

استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: نخستین مرتبه صبر، صبر در برابر سختی‌ها است؛ صبری که همراه با شکایت به مردم نباشد و پاداش آن، اجر بی‌حساب الهی است. مرتبه دوم، صبرِ رضا است؛ یعنی انسان در برابر بلا و نعمت، راضی به خواست خدا باشد. این مقام از نعمت‌های بهشتی نیز بالاتر است.

وی صبر حمد را سومین مرتبه صبر دانست و تصریح کرد: در این مرحله، انسان نه‌تنها راضی است، بلکه در همه حالات، چه در سختی و چه در راحتی، خدا را شکر می‌کند. چنین انسانی در قیامت تحت لوای «الحمد» امیرالمؤمنین علی(ع) وارد بهشت می‌شود.

تقوایی صبر عاشقانه را عالی‌ترین مرتبه صبر معرفی کرد و یادآور شد: صبر عشق آن است که انسان نه‌تنها از سختی‌ها گریزان نباشد، بلکه آن‌ها را با عشق بپذیرد. سیره شهدا، به‌ویژه شهید حاج قاسم سلیمانی، جلوه‌ای روشن از این نوع صبر است؛ صبری که انسان را به مقام شهادت و قرب الهی می‌رساند.

وی با اشاره به جایگاه امام زمان(عج) در تحقق نهایی دعوت انبیا، اظهار کرد: همه پیامبران آمده‌اند تا بشریت را به حکومت جهانی عدل الهی برسانند و ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) پاسخ همه پرسش‌های تاریخی بشر درباره رنج‌ها و ظلم‌ها است.

نقش زبان در سعادت و شقاوت انسان

این استاد حوزه بر نقش ذکر، دعا، صلوات و مراقبت از زبان تأکید کرد و گفت: ذکر الهی، به‌ویژه صلوات بر محمد و آل محمد(ص)، کلید گشایش مشکلات است و انسان نباید شب را بدون ذکر و یاد خدا به صبح برساند. زبان، بیشترین نقش را در سعادت یا شقاوت انسان دارد و نطق بی‌جا، طبق روایات، محفوف به بلاست.

تقوایی با توصیه به بهره‌گیری معنوی از ماه‌های رجب، شعبان و ماه مبارک رمضان، بر مداومت بر دعاهایی چون دعای عهد، زیارت عاشورا، مناجات شعبانیه و تلاوت قرآن تأکید کرد و ادامه داد: حتی نیت و علاقه قلبی به کار خیر، اگرچه به عمل نرسد، به فضل الهی در نامه اعمال انسان ثبت می‌شود.

*حوزه