بعد اجتماعی عرفان یعنی بعد خدمت‌رسانی اجتماعی به مردم؛ سالک و عارف کسی نیست که بریده از اجتماع و مردم باشد عارف کسی است که اهل گره‌گشایی از کار مردم است زیرا مردم را هم جلوات الهی می‌بیند و خدمت به خلق را خدمت به عیال خدا می‌داند و این خدمت برای او عبادت است و اگر با انگیزه الهی باشد مانند ذکر گفتن و نمازخواندن و راز و نیاز است.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، گفت: از ویژگی‌های بنیادین عرفان اهل بیتی(ع) این است که عرفانی جامع در ساحات و ابعاد و قلمروهای گوناگون است و عرفانی است که صرفا عرفان انزوا و گوشه‌نشینی نیست.

حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحمید واسطی با اشاره به آثار نور قرآن گفت: کار نور آشکارکنندگی است که باعث می‌شود ما بدانیم چه چیز‌هایی هست و چه اثری دارد و چگونه می‌شود از آن‌ها استفاده کرد و این سبب رشد ما می‌شود و کار قرآن همین است

حجت الاسلام انصاریان گفت: زهد در عرفان اهل‌بیت(ع) به معنای کناره‌گیری از نعمات خداوند نیست. طبق آیات و روایات، بیکاری و تنبلی به شدت نهی شده و اینکه خرج انسان توسط فردی دیگری داده شود، عملی ناپسند تلقی می‌شود.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه معنویت در معارف اسلامی به معنای فراروی از عالم ظاهر به عالم طبیعت است، گفت: برای رسیدن به معنویت راهی به جز عبور از خودمان و عالم طبیعت نداریم.

آیت‌الله رمضانی درباره سیره عرفای متاخر گفت: سیره و سفارش آیت‌الله حسن‌زاده آملی در سیر و سلوک عرفانی، حشر و نشر با قرآن کریم بود

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: راه عرفان چون از فطرت انسان برخاسته است به روی همگان باز است و در آیه ۳۳ سوره روم به آن اشاره شده؛ همچنین راه عرفان به معنای خاص هم به روی همه مسلمانان و مؤمنان باز است که در آیه ۱۰۵ مائده به آن اشاره شده است.

آیت‌الله کمیلی خراسانی با بیان اینکه مسئله تزکیه نفس و تهذیب اخلاق یک مسئله بسیار مهم در سیر و سلوک الی الله است، گفت: انسان با جهاد نفس به درون خودش می‌رود و تزکیه و تهذیب نموده و مراتبی از نفس را پشت سر گذارده و در نهایت به وادی معرفت وارد می‌شود.

عضو هیئت علمی گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی درباره آثار مکتوب آیت‌الله کمیلی گفت: آثار عرفانی آیت‌الله کمیلی برگرفته از منابع وحیانی و اهل‌بیتی است و در آثارشان به عرفان عملی ورود کردند.

حجت الاسلام دکتر «محمدجواد رودگر» عضو هیأت علمی گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در نوشتاری به موضوع عرفان اجتماعی پرداخت که متن آن در ادامه می‌آید.